List przedstawicieli organizacji żydowskich w sprawie Pomnika Sprawiedliwych

 

Warszawa, 9 kwietnia 2013 r.

List przedstawicieli organizacji żydowskich w sprawie Pomnika Sprawiedliwych

 

Społeczność polskich Żydów nigdy nie zapomni bohaterstwa ludzi, którzy pomimo grożącej im

denuncjacji i śmierci gotowi byli nieść pomoc ofiarom Zagłady. Żaden sposób upamiętnienia

tego, co uczynili, nie będzie dość dobry. Pomnik to jedna z przyjętych form upamiętnienia

czynów niezwykłych, jakie były udziałem Sprawiedliwych. Na pewno niedoskonała, ale

symboliczna. Jak pokazać bowiem samotność tych, którzy dokonywali aktów bohaterstwa

mając przeciw sobie, z jednej strony aparat niemieckiej zagłady, przemocy i barbarzyństwa,

a z drugiej nierzadką wrogość i gotowość do denuncjacji przez współobywateli – „sąsiadów”

w tym niedobrym znaczeniu.

 

Pomnik winien z jednej strony wyrazić wdzięczność uratowanych Żydów, z drugiej zaś

wdzięczność Rzeczypospolitej dla tych, którzy w swym szlachetnym dziele przeciwstawili się

i Niemcom, i tym, którzy z nimi współpracowali. Czy tego rodzaju pomnik powinien stanąć na

terenie warszawskiego getta, wśród licznych, powstałych w różnych okresach pomników? Czy

ulokowanie go nieopodal Muzeum Historii Żydów Polskich, miejsca, którego zadaniem ma być

zobrazowanie tysiącletniej koegzystencji, a nie zawężanie naszej wspólnej historii do czasów

Zagłady, jest właściwym pomysłem ?

 

Trudno nam zaproponować w tej chwili miejsce alternatywnej lokalizacji. Być może dobrym

byłaby proponowana przez gminę warszawską, planowana na cmentarzu na Bródnie Aleja

Sprawiedliwych, być może pomnik powinien stanąć w miejscu lepiej związanym

z działalnością Sprawiedliwych. Jesteśmy jednak zdania, że to miejsce hołdu i pamięci nie

powinno zostać wzniesione na szczątkach tych, którzy nie doczekali ratunku.

 

 

 Elżbieta Magenheim

 Przewodnicząca Stowarzyszenie Drugie Pokolenie- Potomkowie Ocalałych z Holokaustu

 Jan Śpiewak

Przewodniczący Żydowska Ogólnopolska Organizacja Młodzieżowa

 Piotr Kadlčik

 Przewodniczący Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie

 Piotr Wiślicki

Przewodniczący Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny